Czy wolniejsza habituacja sensoryczna jest jednym z kluczowych mechanizmów
wyjaśniających nadwrażliwość sensoryczną w autyzmie?

Istotnym aspektem neuroatypowości jest podatność na bodźce sensoryczne. Badacze
poszukiwali związku między wrażliwością sensoryczną a habituacją sensoryczną u osób z
zaburzeniami ze spektrum autyzmu (ASD). Habituacja to proces stopniowego zmniejszania
reakcji na powtarzające się bodźce. Zakłada się, że u osób z ASD proces ten może przebiegać
wolniej, co może przyczyniać się do częściej obserwowanej nadwrażliwości sensorycznej.
W badaniu uczestniczyły dwie grupy dorosłych: osoby z ASD oraz osoby neurotypowe.
Uczestnicy wypełnili kwestionariusze oceniające zdolność habituacji do bodźców
sensorycznych (S-Hab-Q), poziom wrażliwości sensorycznej (SPQ) oraz nasilenie cech
autystycznych (AQ). W grupie osób z ASD dodatkowo analizowano zależności między
profilami sensorycznymi a funkcjonowaniem poznawczym.
Wyniki pokazały, że osoby z ASD potrzebują więcej czasu, aby przyzwyczaić się do
bodźców sensorycznych niż osoby neurotypowe. Stwierdzono także istotny związek między
trudnościami w habituacji a większą wrażliwością sensoryczną oraz wyższym poziomem
cech autystycznych. Trudniejsza habituacja była szczególnie powiązana z problemami w
przełączaniu uwagi, nadmiernym skupieniem na szczegółach oraz trudnościami
komunikacyjnymi. W grupie osób z ASD zaobserwowano również zależność między
trudnościami w habituacji a wynikami w teście Stroopa, co wskazuje na możliwy związek z
funkcjonowaniem poznawczym i kontrolą uwagi.
Najważniejszym wnioskiem badania jest to, że wolniejsze tempo habituacji może stanowić
kluczowy mechanizm wyjaśniający nadwrażliwość sensoryczną w autyzmie. Oznacza to, że
osoby z ASD nie tylko silniej reagują na bodźce, ale również trudniej się do nich
przyzwyczajają, przez co bodźce pozostają dla nich intensywne przez dłuższy czas. Autorzy
podkreślają, że proces habituacji może odgrywać istotną rolę nie tylko w funkcjonowaniu
sensorycznym, ale także w funkcjonowaniu poznawczym i społecznym. W związku z tym
uwzględnianie zarówno wrażliwości sensorycznej, jak i zdolności habituacji może mieć duże
znaczenie w diagnozie oraz planowaniu interwencji terapeutycznych u osób z ASD.

Źródło:
Tarantino, V., Santostefano, A., Catania, A. et al. Reduced Habituation: A Key to
Understanding Sensory Sensitivity in Autism. J Autism Dev Disord (2026).
https://doi.org/10.1007/s10803-026-07241-3