Funkcje wykonawcze w ADHD i

ASD – przegląd badań

Osoby dorosłe z diagnozą ASD i/lub ADHD często doświadczają trudności wynikających z
nieprawidłowej pracy funkcji wykonawczych. Część specjalistów nadal próbuje różnicować
te zaburzenia przypisując trudności w zakresie funkcji wykonawczych do ADHD. Badacze
poddali analizie szereg badań dotyczących funkcji wykonawczych u osób z zaburzeniami ze
spektrum autyzmu (ASD) oraz zespołem nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem
uwagi (ADHD). Celem pracy było zebranie i uporządkowanie dotychczasowych badań
porównujących funkcjonowanie poznawcze osób z ASD, ADHD oraz współwystępowaniem
obu tych zaburzeń. Funkcje wykonawcze obejmują procesy odpowiedzialne za kontrolę
zachowania i myślenia, takie jak hamowanie reakcji, pamięć robocza, uwaga, planowanie czy
elastyczność poznawcza. Autorzy przeanalizowali kilkadziesiąt badań empirycznych, w
których porównywano funkcjonowanie tych grup z osobami rozwijającymi się typowo.
Analiza literatury wykazała, że zarówno osoby z ASD, jak i z ADHD doświadczają istotnych
trudności w zakresie funkcji wykonawczych, szczególnie w obszarach takich jak hamowanie
reakcji, pamięć robocza oraz kontrola uwagi. Jednocześnie wyniki badań wskazują, że profile
funkcji wykonawczych w obu zaburzeniach są w wielu aspektach podobne, co sprawia, że
nie można jednoznacznie odróżnić ASD od ADHD wyłącznie na podstawie wyników testów
neuropsychologicznych. W artykule zwrócono również uwagę, że w przypadku
współwystępowania ASD i ADHD deficyty funkcji wykonawczych nie zawsze są bardziej
nasilone niż w przypadku występowania tylko jednego z tych zaburzeń, co sugeruje bardziej
złożone mechanizmy neuropsychologiczne. Autorzy podkreślają także potrzebę dalszych
badań oraz większej standaryzacji metod badawczych, aby lepiej zrozumieć różnice i
podobieństwa w funkcjonowaniu poznawczym osób z ASD i ADHD oraz poprawić
możliwości diagnostyczne i terapeutyczne.

Źródło:
Liu, C., Townes, P., Panesar, P. et al. Executive Function in ADHD and ASD: A
Scoping Review. Rev J Autism Dev Disord (2024).
https://doi.org/10.1007/s40489-024-00444-3